काठमाडौँ—कच्चा तेलको मूल्यमा ठूलो वृद्धि हुन सक्ने अनुमान सार्वजनिक भएपछि पेट्रोल–डिजेलको मूल्यलाई लिएर चासो बढेको छ। मुद्रा रणनीतिकार उल्फ लिन्डालका अनुसार सन् २०२७ फेब्रुअरीको अन्त्यसम्म कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १४० अमेरिकी डलर र सन् २०३० सम्ममा ५०० डलरसम्म पुग्न सक्छ।

उनका अनुसार अमेरिका–इरान युद्धपछि तेलको आपूर्ति घट्ने र विभिन्न देशले आफ्नो तेल भण्डार पुनः भर्नुपर्ने अवस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य बढ्ने दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।

कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १० देखि २० डलर मात्रै बढ्दा पनि विश्व बजारमा त्यसको असर देखिने गर्छ। तेल महँगिँदा पेट्रोल–डिजेलको मूल्यसँगै यातायात र दैनिक उपभोग्य वस्तुको लागतसमेत बढ्न सक्छ।

अहिले कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० डलर आसपास रहेको अवस्थामा सन् २०३० सम्म ५०० डलर पुग्ने अनुमानले थप चासो पैदा गरेको छ। यदि यस्तो वृद्धि भएमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा पनि ठूलो दबाब पर्न सक्छ।

तर, कच्चा तेलको मूल्य पाँच गुणा बढ्दैमा पेट्रोल–डिजेलको मूल्य पनि पाँच गुणा नै बढ्छ भन्ने निश्चित हुँदैन। पेट्रोलियम पदार्थको खुद्रा मूल्यमा कच्चा तेलको लागतसँगै प्रशोधन, ढुवानी, कर, वितरण खर्च र सरकारी नीतिले प्रभाव पार्छन्।

नेपालको सन्दर्भमा भारतबाट पेट्रोलियम पदार्थ आयात हुने भएकाले भारतमा मूल्य परिवर्तन हुँदा त्यसको असर नेपालमा पनि पर्न सक्छ। तर नेपालमा पेट्रोल–डिजेलको मूल्य कति पुग्छ भन्ने कुरा आयात लागत र यहाँको मूल्य निर्धारण प्रणालीमा निर्भर हुन्छ।

लिन्डालको अनुमान सही साबित भएमा विश्व अर्थतन्त्र र उपभोक्ताको खर्चमा ठूलो असर पर्न सक्नेछ। यद्यपि, सन् २०३० सम्म कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ५०० डलर पुग्ने कुरा निश्चित भइसकेको छैन। यो सम्भावित मूल्यवृद्धिबारे गरिएको अनुमान मात्र हो।